احتمالا بسیاری از شما تاکنون نام کلامیدیا را نشنیدهاید. کلامیدیا یک عفونت باکتریایی است که به سادگی از طریق روابط زناشویی منتقل میشود...
این بیماری هم زنان و هم مردان را در تمام گروهای سنی مبتلا میکند، البته شیوع آن در جوانان بیشتر است. طبق آمار سازمان بهداشت جهانی، سالیانه 90 میلیون مورد جدید عفونت کلامیدیایی در جهان اتفاق میافتد.
عفونتهای کلامیدیایی شایعترین بیماری آمیزشی باکتریایی در دنیا و عامل آنها میکروبی به اسم «کلامیدیا تراکوماتیس» است. درگذشته، مهمترین بیماری ناشی از کلامیدیا، «تراخم» بود که یک بیماری چشمی و از شایعترین دلایل نابینایی است ولی درحالحاضر گونهای از این باکتری بیشتر شایع شده که باعث عفونت دستگاه تناسلی میشود. كلامیدیاها انگلهای داخل سلولی هستند و بسیاری از خصوصیات فیزیكی آنها مانند ویروسهاست. این میكروبها باعث التهاب مجرای ادرار، واژن، گردن رحم، لولههای رحمی، مقعد و تخمدانها میشوند. کلامیدیا یک عفونت داخل سلولی است، بنابراین تشخیص آن با روشهای معمول آزمایشگاهی مشکل خواهد بود.
این بیماری ممکن است بدون علامت یا با علایم خفیف و زودگذر باشد، ولی با گذشت زمان، عوارض خود را بهویژه در زنان نشان میدهد. بیشتر افراد مبتلا به بیماریهای آمیزشی کلامیدیایی به علت بیاطلاعی از آلودگی خود به این میکروب، دنبال آزمایش یا درمان نمیروند. اگر همسر نیز درمان نشود، فرد پس از درمان، دوباره مبتلا خواهد شد.
کلامیدیا با هر نوع رابطه زناشویی قابلانتقال است و میتواند هنگام زایمان طبیعی از مادر به نوزاد منتقل شود. از آنجا كه گردن رحم در خانمها و دختران جوان هنوز به خوبی تکامل نیافته است، امکان ابتلای این افراد بیشتر است.
علایم عفونت کلامیدیایی
بیشتر بیماران مبتلا به کلامیدیا بدون علامت هستند، این بیماری را بیماری خاموش نیز مینامند. این بیماری، یک دوره نهفته دارد و كه عبارت از مدت زمانی است که طول میکشد تا علایم بیماری پس از آلوده شدن به میکروب یا ویروس ظاهر شوند. طول دوره نهفته در عفونت کلامیدیایی 14-3 روز است. در خانمها عفونت، ابتدا گردن رحم و مجرای ادرار را گرفتار میكند. 75 درصد خانمهای مبتلا بدون علامت هستند. در صورت وجود علایم، عبارت خواهند بود از ترشح غیرطبیعی واژن و سوزش هنگام ادرار. حتی اگر عفونت از گردن رحم به لولههای رحمی منتشر شود، باز هم امكان دارد بیمار بدون علایم و نشانه باشد.
در عدهای از خانمها، درد در قسمت تحتانی شکم، درد در قسمت پایین کمر، درد هنگام برقراری روابط زناشویی، تهوع، تب و خونریزی در فواصل عادت
ماهیانهها رخ میدهد. گاهی عفونت کلامیدیایی گردن رحم به ناحیه مقعد نیز منتشر میشود. بیشتر مردان مبتلا نیز بدون علامت هستند ولی برخی از آنها ترشح سفید یا روشن از مجرای ادرار و سوزش هنگام ادرار دارند. مردها همچنین ممکن است دچار سوزش و خارش در نوک مجرای ادرار شوند.
افراد در معرض خطر
خطر ابتلا به کلامیدیا در یک رابطه زناشویی حفاظت نشده در این افراد بیشتر است:
1. دختران و خانمهای جوان
2. مبتلایان به دیابت یا همان بیماری قند
3. كسانی كه وضعیت سلامت عمومی آنها نامناسب است.
4. افرادی كه در هوای گرم حضور دارند یا به هر علت دیگری، رطوبت و گرمای ناحیه تناسلیشان ممكن است افزایش یابد.
5. خانمهایی كه از دوش واژینال استفاده میكنند.
عوارض عفونت کلامیدیایی
کلامیدیا برخلاف سوزاک که یک بیماری پر سر و صداست، معمولا هیچ علامتی ندارد، ولی عواقب آن خطیرتر از سوزاک است. «اپیدیدیم» یک از ضمایم بیضه در مردان است. عفونت آن باعث بزرگی و قرمزی کیسه بیضه به همراه درد شدید میشود.
عفونت اپیدیدیم را در اصطلاح پزشکی «اپیدیدیمیت» میگویند. شایعترین علت اپیدیدیمیت، ابتلا به عفونت کلامیدیایی است. قطر اپیدیدیم در بعضی نقاط آن، کمتر از یک میلیمتر است و عفونت ممکن است باعث بسته شدن آن شود. اسپرم از بیضه بهوسیله اپیدیدیم خارج و از طریق لوله منی وارد منی میشود. اگر مردی در هر دو طرف به اپیدیدیمیت مبتلا شود، بسته شدن دو طرفه اپیدیدیم باعث ناباروری وی خواهد شد. در این مردان با اینکه اندازه بیضه کاملا طبیعی است ولی تعداد اسپرم در مایع منی صفر گزارش میشود. گاهی بعضی از مردان جوان از اینکه تعداد اسپرم در مایع منیشان صفر گزارش شده است، تعجب میکنند گاهی هم زوجی قبلا صاحب یک فرزند شدهاند و زمانی كه میخواهند صاحب فرزند دوم شوند، مرد متوجه میشود که نابارور شده است. یکی از دلایل هر دو مورد، عفونت دو طرفه اپیدیدیم و بسته شدن آن است.
حدود 75 درصد زنان مبتلا به عفونت کلامیدیایی بدون علامت و 40 درصد آنها به بیماری التهابی لگن مبتلا میشوند که از عوارض آن دردهای مزمن لگنی و ناباروری است. گاهی یک مرد مبتلا به عفونت کلامیدیایی كه کاملا بدون علامت است، عفونت را به همسر خود منتقل میکند و با ابتلای
همسر، زوج نابارور میشوند. مخاط واژن خانمها در مقابل کلامیدیا نسبتا مقاوم ولی مخاط گردن رحم حساس است و زود گرفتار میشود. زنان مبتلا به عفونت کلامیدیایی ممکن است ترشح مخاطی چرکی از دهانه رحم داشته باشند. گرفتاری لولههای رحمی با کلامیدیا باعث ناباروری زن میشود. 10 تا 40 درصد خانمهای مبتلا به عفونت کلامیدیا كه درمان نمیشوند، بعدها به بیماری التهابی لگنی مبتلا خواهند شد.
در بعضی نقاط دنیا 40-30 درصد علت آسیب لولههای رحمی بهعلت عفونتهای کلامیدیایی اتفاق میافتد. خطر بارداری خارج رحمی در زنان مبتلا به بیماری التهابی لگنی 10-6 برابر افراد عادی است و 50-40 درصد علت بارداریهای خارج رحمی، بیماری التهابی لگن است. خطر ابتلا به بیماری ایدز در افراد مبتلا به عفونت کلامیدیایی 5 برابر افراد غیر آلوده خواهد بود. از عوارض دیگر کلامیدیا، عفونت چشمهاست اگر دست آلوده به ترشحات حاوی کلامیدیا با چشم تماس پیدا كنند عفونت چشمی «التهاب ملتحمه» ایجاد میشود در صورت عدم درمان، منجر به نابینایی خواهد شد. عفونت کلامیدیایی درمان نشده در خانمها میتواند باعث زایمان زودرس شود. عفونت کلامیدیایی گردن رحم خانم باردار، هنگام زایمان به نوزاد منتقل خواهد شد و چشم، دهان، حلق و دستگاه تنفس نوزاد میتواند گرفتار شود.
تشخیص
امروزه در بسیاری از کشورها برنامهای برای غربالگری این عفونت در زنان وجود دارد. با دریافت شرح حال مناسب، میتوان در خانمی که احتمال عفونت دارد، برای غربالگری اقدام كرد. در سال 1382، 1052 زن 49-15 ساله که به 5 درمانگاه زنان- مامایی در شهر تهران مراجعه کردهبودند، از نظر وجود عفونت کلامیدیایی بررسی شدند. حدود 12 درصد این تعداد خانم، تست PCR مثبت برای کلامیدیا داشتند. در جامعهای که بیش از 4 درصد خانمهای آن به کلامیدیا مبتلا هستند، غربالگری خانمها از نظر وجود عفونت کلامیدیایی، توصیه میشود. امروزه تستهای بسیار حساسی وجود دارند که با استفاده از آنها میتوان بیماری را هم در ترشحات گردن رحم و هم از طریق ادرار تشخیص داد. در مردان، برای تشخیص، از نمونههایی که از داخل مجرای ادرار گرفته شدهاند، استفاده میشود. بهترین تست تشخیصی هم در مرد و هم در زن استفاده از PCR است. برای درمان عفونتهای کلامیدیایی، داروهای بسیار موثری وجود دارند.
